ويگ أو قيه أو مسهل قوى وغرغرهء أو با ماء العسل جهة خشونت قصبهء ريه مفيد وبدلش دهن الغار وبدل ايرسا در اسهال ماء اصفر ثلث وزنش مازر يون با پست مثقال شير شتر وقدر شربتش دو مثقال وگويند مضر شش است ومصل حاو عسل است ايدما ميسر بيونانى چيزيست شبيه به پشم ومايل به سبزى وبر ساق وشاخهاى درخت جنگلى متكون مىشود ودر تنكابن دارحج نامند سرد وخشك وجهة اسهال مجرب وذر ور محرق وغير محرق أو جهة نزف الدم جراحات تازه وكهنه ومحرقش جهة قروح بغايت مؤثر وقدر شربتش از دو مثقال تا سه مثقال است ايل به فارسي گاو گويست وأنواع مىباشد نوعي زرد رنگ وقوى هيكل وذر پيشهاى گرمسير مىباشد وبفر الوحش نامند وبه فارسي گوزن گويند وبهترين أنواع است ونوعي در دامن كوههائى كه درختان باشد مىباشد ودر جثه از آهو بزرگتر ودر زمستان موى أو مايل به سياهى ودر فصل گرما سرخ مىشود وبي دنباله است ووعل نامند ودر تنكابن شوكا وتبركى جوير گويند ونوعي كه در كوههاى گرم سير مىباشد از وعل بزرگتر ودنباله دار مىباشد مجمور گويند ونوعي كه در كوههاى سرد سير مىباشد بفرجبلى نامند وهمه آن هر سال در پاييز شاخ مىاندازند وقوىتر از أول وپر فروغتر تر مىآرند وبغايت طويل العمر مىباشند وگويند كه بعد از صد سال مثانهء ديگر در أو بهم مىرسد وبعد ومثانه عمر أو معلوم مىشود والدحقير از جد حقير بقلنموده كه أو صاحب هفت مثانه زا ديده بود واز خواص ايل است كه ما را بنفش از سوراخ بيرون آورده مىخورد ودر خواص تفاوتى ندارند وگوشت اقسام أو غليظ ومولد سودا وسريع الهضم ومدربول ومقوى باه مبرو دين ودنبالهء همين أنواع از جمله سموم وگوشت آنچه در هواي گرم بعد از دويدن بسيار ذبح كرده باشند با سميت است ومصلح گوشت أو نهايت طبخ اوست با روغن وآشاميدن شراب وماء العسل بعد از آن وشاخ سوختهء أو يك مثقال با يك مثقال كتيرا كه مصلح ضرر اوست بمثانه جهة نفث الدم وقرحهء امعأ وقطع خون واسهال مزمن وقولنج صعب ويرقان آن وشاخ سوختهء أو يك مثقال با يك مثقال كتيرا كه مصلح ضرر اوست به مثانه جهة نفث الدم وقرحهء امعأ وقطع خون واسهال مزمن وقولنج صعب ويرقان ودرد مثانه وسيرز وسيلان رحم نافع وچون ريزه كرده در كوزهء سفال گذاشته در تون حمام بسوزانند تا سفيد شود وبا سركه بربهق طلا كنند ودر آفتاب بنشينند بهق را زايل كند وبا روغن جهة شقاق نافع وهرگاه مثل اقاقيا مغسول كنند جهة تقويه باصره ومنع سيلان مواد وثيقهء قرحهء چشم مفيد وسنون أو جهة تقويه وجلا دندان وقلاعع بغايت مؤثر وطلاى أو برعانه وپستان مذ حيض وتعليق شاخ پوست وقضيب وخصيه ء أو هريك جهة منع گزيدن مار وهوام مجزب ويك مثقال از خون به رشته أو جهة اسهال مزمن وقرحهء امعا وطلاى دنبالهء سوخته أو را شراب بر ذكر وكنج ران وعانه باعث نعوظ في الفور بر حيواني بغايت مؤثر وبخور شاخ أو جهة گريزانيدن هوام مجرب وچركى كه در جوف تحت چشم أو جمع مىشود وعوام ترياك گاو كوهى نامند در رفع سموم حيواني قوىتر از ترياق فاروق است وهر گاه طفلى را بعد از ولادت قبل از آنكه أو را شير دهند قدر يكجته از آن چرك حل نموده در كامش كنند ما دام الحياة آن فلفل از گزيدن هوام أيمن باشد واز رويت آن طفل ما رسست شود وحركت نتواند كرد ومجربست وقضيب مجفف مسحوق أو با شراب وأمثال آن جهة بقوية ماه نايب مناسب سقنقور ويك مثقال أو ترياق گزيدن أفعى ومفتت حصاه است وپنير مايه أو مقوى ماه وحموال أو سه روز كه بعد از ظهر باشد مانع آبستنى زنان وبيه أو جهة تشنج وامراض بارده نافع ومحلل صلا باتيت أيد وسارون فارسي است ايطا ماس درخت غربست ايقاقاس عفص سبز است ايرقان حنا است ايريزا عشبة النار است ايدع دم الأخوين است ايهيقان جرجير بريست ايمينون اسقو لو قندريون است ايرس بيونانى نحاس است ايوس بيونانى زنجار است ايساطيس بيونانى نبلج است ايكسلين برومى آبنوس است ايكده بتركى عنبر است ايپك بتركى ابريشم است ايوك بتركى قاقم است اينك بتركى بقر است ايشك بتركى حمار است ايپار اسم تركى مشك است ايلوا بهندى صبر زرد است ايرم ستار بهندى بابونج است بابونج به فارسي بابونه گويند در جميع اجزاء مثل اقحوانست مگر در گل كه كوچكتر از اقحوانست در دويم گرم ودر آخر خشگ ولطيف ومحلل بجذب ومفتح ومدر بول وحيض وعرق وشير ومقوى دماغ واعصاب وباترياقيهء وجهة تب بلعمى وسودادى ومركبه وثيقه سينه ودرد سر ونزلات وامراض دماغى وتحليل بقاياى رمد ورياح گوش ودرد جگر واحتا ومقعد ورحم واحتباس حيض وعسر بول وعسر ولادت واخراج سنگ مثانه وتسكين دردهاوورم جگر وربو ويرقان واعيأ وعفور وسودا وبلغم وقولنج ايلاوس شربا وضمادا نافع وطلاى أو ملين أو رام صلبه ونشستن در طبيخ أو وبه دستور نطول أو در أكثر علل وامراض مفيد ومضر جلق ومصلح آن عسل وشربت أنار وخائيدن أو جهة قلاع وذر وأو رجهة عرب منفجر بغايت نافع وقدر شربتش تا سه مثقال وبدلش قيصوم وبرنجاسف وقحوان وبيخ أو كمرم وخشكتر ودر افعال قوىتر از گل أو ويك مثقال أو با شراب وعسل بغايت محرك باه است وروغن بابونه كه به دستور وروغن كل ترتيب دهند گرم ومحلل أو رام بارده ومجفف وطلاى أو جهة تب ولرز بلغمى وسوداوى وادرار عرق ورفع اعيا وتسديد مسام كه از سرما باشد وتمدد وتحليل رياح اعضأ وگرانى سامعه ودرد كمر ومفاصل ونقرس نافعنت وگويند بخور بابونج باعث گريزاندن هوام مىشود وبادنجان معرب از فارسيست وبه عربى مغدوغد گويند بستاني أو دردويم گرم وخشك وگويند خشكى أو درسيم است ومقوى معده ومفتح سدديكه از غير أو بهم رسد وخود بنفسه مستدد وملين صلات با وبا روغن ملين طبع وبا سركه قابض ومدر بول وبالخاصيه مسكن صداع حار وخوشبو كنندهء عرق ورافع صنان كه بدبوئى زير